කෙටි සාරාංශය: Mpox (වඳුරු උණ) වෛරසයේ ව්යාප්තිය පිළිබඳව ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අංශ සහ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) දැඩි අවධානයෙන් පසුවේ. අප්රේල් 13 වන දින වන විට, මෙරට තුළ වෛරසය පැතිරීමේ ක්ෂණික තර්ජනයක් නොමැති වුවද, ජාත්යන්තර සංචාරකයින් හරහා සිදුවිය හැකි ආසාදනය වීම් වළක්වා ගැනීමට පියවර ගෙන ඇත.
පුවත් ලිපිය:
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් Mpox (Monkeypox) වෛරස් ව්යාප්තිය "ජාත්යන්තර සැලකිල්ලට භාජනය විය යුතු මහජන සෞඛ්ය හදිසි අවස්ථාවක්" (PHEIC) ලෙස 2024 වසරේදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද අතර, 2026 වසරේ අප්රේල් වන විට ද එම අවදානම සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගොස් නොමැත. විශේෂයෙන්ම, වඩාත් දරුණු යැයි සැලකෙන Clade Ib නම් නව වෛරස් ප්රභේදය අප්රිකානු කලාපයෙන් පිටත රටවල් කිහිපයකින් වාර්තා වීමත් සමඟ ලොව පුරා සෞඛ්ය අංශ නැවතත් විමසිලිමත් වී ඇත.
මෙරට සෞඛ්ය අංශ වෙතින් විශේෂ ප්රකාශයක්: ශ්රී ලංකාව තුළ තවමත් තර්ජනයක් නැත!
ශ්රී ලංකාවේ Mpox වෛරස් ව්යාප්තිය පිළිබඳව සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ පැතිර යන විවිධ මතවාද හමුවේ, සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ වසංගත රෝග විද්යා ඒකකය (Epidemiology Unit) විසින් අද (අප්රේල් 13) දින විශේෂ නිල ප්රකාශයක් නිකුත් කරමින් ජනතාව දැනුවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. එම නිල තොරතුරු (Credible Data) පහත පරිදි වේ:
1. තහවුරු වූ ආසාදිතයන්: වසංගත රෝග විද්යා ඒකකයේ දත්තවලට අනුව, 2026 අප්රේල් 13 වන දින වන විට ශ්රී ලංකාව තුළ Mpox වෛරසය ආසාදනය වූ කිසිදු නව රෝගියෙකු වාර්තා වී නොමැත. මෙරටින් මෙතෙක් වාර්තා වී ඇත්තේ 2022-2023 වසරවලදී විදේශයන්ගෙන් පැමිණි imported cases කිහිපයක් පමණක් වන අතර, ඒවා වහාම පාලනය කරන ලදි. එබැවින්, දැනට රට තුළ වෛරසය සමාජගත වීමේ (Community Transmission) අවදානමක් නොමැති බව ඔවුන් තහවුරු කරයි.
2. මරණ වාර්තා: අවාසනාවන්ත Mpox මරණ කිසිවක් credibal data මත පදනම්ව ශ්රී ලංකාව තුළ මේ දක්වා වාර්තා වී නොමැත. මේ පිළිබඳව ජනතාව බිය විය යුතු නොවන බවත්, අසත්ය තොරතුරුවලට නොරැවටෙන ලෙසත් සෞඛ්ය බලධාරීන් ඉල්ලා සිටියි.
3.දේශීය බලධාරීන්ගේ පියවර: වසංගත රෝග විද්යා ඒකකය සහ වෛද්ය පර්යේෂණ ආයතනය (MRI) එක්ව ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළ සහ වරාය කේන්ද්ර කර ගනිමින් නිරීක්ෂණ කටයුතු (Surveillance) ශක්තිමත් කර ඇත. විශේෂයෙන්ම, අප්රිකානු කලාපයේ සිට පැමිණෙන සංචාරකයින් සහ Mpox Clade Ib ප්රභේදය වාර්තා වූ රටවල සිට පැමිණෙන පුද්ගලයින් කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කෙරේ.
රසායනාගාර පරීක්ෂණ ධාරිතාව (RT-PCR) MRI ආයතනය තුළ උපරිම මට්ටමින් පවත්වාගෙන යන බව දේශීය සෞඛ්ය බලධාරීන් තහවුරු කර ඇත.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) ස්ථාවරය
WHO හි වත්මන් ස්ථාවරය වන්නේ Clade Ib ප්රභේදය "ගෝලීය වශයෙන් මහජන සෞඛ්යයට ඉහළ අවදානමක්" (High Risk) ලෙසයි. අප්රේල් 13 වන දින වන විට, WHO විසින් වෛරසය බහුලව පැතිරෙන අප්රිකානු රටවලට අවශ්ය එන්නත් (VLP) සහ ප්රතිකාර ලබා දීම සඳහා ජාත්යන්තර සහයෝගය ලබා ගනිමින් සිටී. එසේම, වෛරසයේ නව ප්රභේදවල හැසිරීම තේරුම් ගැනීම සඳහා ජාන අනුක්රමණය (Genome Sequencing) වේගවත් කරන ලෙස සියලුම රටවලින් ඉල්ලා ඇත.
WHO පවසන්නේMpox යනු "පාලනය කළ හැකි" වසංගතයක් වන නමුත්, එයට ඒකාබද්ධ ගෝලීය ප්රතිචාරයක් අවශ්ය බවයි.
මූලාශ්ර: ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ වසංගත රෝග විද්යා ඒකකය (Epidemiology Unit), ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) නිල තත්ත්ව වාර්තා (Situation Reports).
